pl en
Ekologia i ochrona ekosystemów leśnych
Sylabus zajęć

Informacje podstawowe

Kierunek studiów
Ochrona środowiska
Specjalność
-
Jednostka organizacyjna
Wydział Biologii
Poziom studiów
studia pierwszego stopnia
Forma studiów
studia stacjonarne
Profil studiów
profil ogólnoakademicki
Cykl dydaktyczny
2025/26
Kod zajęć
01OSDS.18.00476.25
Języki wykładowe
polski
Obligatoryjność
Fakultatywny
Blok zajęciowy
Przedmioty nieprzypisane
Koordynator zajęć
Ziemowit Kosiński
Prowadzący zajęcia
Ziemowit Kosiński, Edward Baraniak, Przemysław Kurek, Urszula Walczak, Marek Przewoźny, Maciej Nowak
Okres
Semestr 4
Forma zajęć / liczba godzin / forma zaliczenia
  • Wykład: 15, Zaliczenie z oceną
  • Ćwiczenia: 40, Zaliczenie z oceną
  • Konwersatorium: 5, Zaliczenie z oceną
Liczba punktów ECTS
6

Cele kształcenia dla zajęć

Kod Cel
C1 Przedstawienie specyfiki funkcjonowania ekosystemów leśnych w warunkach przyrody pierwotnej i zmienionej przez człowieka.
C2 Przedstawienie podstawowych typów lasów (siedlisk przyrodniczych) Polski i ekologii budujących je drzew.
C3 Omówienie zasad ochrony ekosystemów leśnych.
C4 Omówienie znaczenia martwego drewna dla funkcjonowania i ochrony biocenoz leśnych.
C5 Charakterystyka wskaźnikowych i zwornikowych gatunków zwierząt w ekosystemach leśnych.
C6 Omówienie roli entomofauny leśnej w funkcjonowaniu biocenoz leśnych.
C7 Wprowadzenie do analizy danych ze skaningu laserowego (LiDAR) w celu pozyskiwania informacji ilościowej i jakościowej o drzewostanach leśnych.

Efekty uczenia się dla zajęć

Kod Efekty uczenia się dla zajęć w zakresie Efekty uczenia się dla kierunku Metody weryfikacji osiągnięcia efektów uczenia się dla zajęć
Wiedzy – Student/ka:
W1 specyfikę funkcjonowania ekosystemów leśnych w warunkach przyrody pierwotnej i zaburzonej przez człowieka. OSD_K1_W03, OSD_K1_W04 Kolokwium pisemne
W2 przejawy dynamiki lasów i potrafi je interpretować w aspekcie ochrony przyrody i środowiska. OSD_K1_W04 Kolokwium pisemne
W3 charakterystyki podstawowych typów lasów (siedlisk przyrodniczych) Polski i potrafi omówić ekologię drzew lasotwórczych. OSD_K1_W08 Kolokwium pisemne
W4 znaczenie martwego drewna w kształtowaniu biocenoz leśnych i zachowaniu różnorodności biologicznej. OSD_K1_W04, OSD_K1_W08, OSD_K1_W09 Kolokwium pisemne
W5 metody analizy danych przestrzennych z wykorzystaniem skaningu laserowego (LiDAR) w pozyskiwaniu informacji ilościowej i jakościowej o drzewostanach leśnych. OSD_K1_W05, OSD_K1_W07 Projekt
W6 pojęcie gatunku wskaźnikowego stanu zachowania ekosystemu leśnego i pojęcie gatunku zwornikowego. OSD_K1_W08, OSD_K1_W14 Kolokwium pisemne
W7 znaczenie entomofauny leśnej w funkcjonowaniu biocenoz leśnych. OSD_K1_W04, OSD_K1_W08 Kolokwium pisemne
Umiejętności – Student/ka:
U1 wskazać gatunki zwierząt będące wskaźnikami stanu zachowania ekosystemów leśnych oraz gatunki zwornikowe warunkujące liczebność i różnorodność gatunkową zoocenoz leśnych. OSD_K1_U08 Kolokwium pisemne
U2 rozpoznawać gatunki owadów związane z gatunkami drzew i krzewów leśnych po obrazie żerowania larw owadów ksylo- i kambiofagicznych. OSD_K1_U02 Kolokwium pisemne
U3 rozpoznawać najważniejsze gatunki owadów istotne dla ochrony lasu. OSD_K1_U02 Kolokwium pisemne
U4 powiązać sposoby żerowania z morfologią i systematyką owadów. OSD_K1_U02 Kolokwium pisemne
Kompetencji społecznych – Student/ka:
K1 poszerzania wiedzy dotyczącej stanu i zagrożeń ekosystemów leśnych, zarówno niezaburzonych, jak i użytkowanych przez człowieka. OSD_K1_K02, OSD_K1_K07 Własna metoda oceny

Treści programowe dla zajęć

Lp. Treści programowe dla zajęć Efekty uczenia się dla zajęć Formy zajęć
1.

Funkcjonowanie ekosystemów leśnych w warunkach przyrody pierwotnej i zaburzonej przez człowieka.

W1, W2, K1 Wykład, Konwersatorium
2.

Systematyka i ekologia drzew lasotwórczych.

W3 Wykład
3.

Przegląd najważniejszych, w aspekcie ochrony przyrody, zbiorowisk leśnych Polski (siedlisk przyrodniczych).

W3 Wykład
4.

Zasoby i funkcje martwego drewna w lasach.

W4, K1 Wykład
5.

Wskaźniki stanu ekosystemów leśnych - wykorzystanie gatunków wskaźnikowych i zwornikowych w ochronie różnorodności biologicznej lasów.

W6, U1 Wykład, Ćwiczenia
6.

Przegląd najważniejszych grup owadów powiązanych z gatunkami lasotwórczymi drzew.

W7 Wykład, Ćwiczenia
7.

Charakterystyka uszkodzeń powodowanych przez kambio i ksylofagi.

U2, U3, U4 Ćwiczenia
8.

Mechanizmy przebiegu gradacji owadów leśnych.

W7 Wykład
9.

Dane ze skaningu laserowego (LiDAR) w pozyskiwaniu informacji ilościowej i jakościowej o drzewostanach leśnych.

W5 Ćwiczenia

Informacje dodatkowe

Forma zajęć Metody i formy prowadzenia zajęć
Wykład Wykład z prezentacją multimedialną wybranych zagadnień
Ćwiczenia Metoda ćwiczeniowa, Pokaz i obserwacja, Ćwiczenia terenowe
Konwersatorium Wykład konwersatoryjny, Dyskusja
Forma zajęć Warunki zaliczenia zajęć
Wykład

Zaliczenie wykładów następuje na podstawie pozytywnej oceny wiedzy z kolokwium pisemnego wg skali: 5 - znakomita wiedza, 4,5 - bardzo dobra wiedza, 4,0 - dobra wiedza, 3,5 - wiedza ze znacznymi brakami, 3,0 - wiedza z licznymi błędami, 2,0 - niezadowalająca wiedza. Minimum punktów do zaliczenia wynosi 51%. Przystąpienie do zaliczenia wykładów wymaga wcześniejszego zaliczenia ćwiczeń.

Ćwiczenia

Zaliczenie ćwiczeń następuje na podstawie pozytywnej oceny wiedzy z kolokwium pisemnego wg skali: 5 - znakomita wiedza, 4,5 - bardzo dobra wiedza, 4,0 - dobra wiedza, 3,5 - wiedza ze znacznymi brakami, 3,0 - wiedza z licznymi błędami, 2,0 - niezadowalająca wiedza. Minimum punktów do zaliczenia wynosi 51%. Ocena z projektu jest wliczana do średniej z ćwiczeń.

Konwersatorium

Zaliczenie konwersatorium następuje na podstawie oceny przygotowania do zajęć i aktywności w trakcie dyskusji. 

Literatura

Obowiązkowa
  1. Dominik J., Starzyk J.: Atlas Owadów uszkadzających drewno.Tom I i II. , Multico, Warszawa.
  2. Gutowski J.M., Bobiec A., Pawlaczyk P., Zub K.: Drugie życie drzewa., WWF, Warszawa, 2003.
  3. Hartmann G., Nienhaus F., Butin H.: Atlas uszkodzeń drzew leśnych.Tom I., Multico, Warszawa.
  4. Johnson O., More D.: Przewodnik Collinsa. Drzewa, Multico, , 2009.
  5. Matuszkiewicz W., Sikorski P., Szwed W., Wierzba M.: Zbiorowiska roślinne Polski. Ilustrowany przewodnik. Lasy i zarośla., Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa, 2012.
  6. Stocki J., Kinelski S., Dzwonkowski L.: Drzewa liściaste i owady na nich żerujące., Multico, Warszawa.
  7. Stocki J., Kinelski S., Dzwonkowski L.: Drzewa iglaste i owady na nich żerujące., Multico, Warszawa.
  8. Praca zbiorowa: Natura 2000 w lasach Polski, Ministerstwo Środowiska, Warszawa, 2003.
  9. Chylarecki P., Sikora A., Cenian Z., Chodkiewicz T.: Monitoring ptaków lęgowych. Poradnik metodyczny., Biblioteka Monitoringu Środowiska, Warszawa, 2015.
  10. Szwagrzyk J. 2000. Rozległe naturalne zaburzenia w ekosystemach leśnych: ich zasięg, charakter i znaczenie dla dynamiki lasu. Wiadomości Ekologiczne 46,1: 3-19.
Dodatkowa
  1. Cockle K.L., Martin K., Wesołowski T. (2011): Woodpeckers, decay, and the future of cavity-nesting vertebrate communities worlwide. Frontiers in Ecology and the Environment, 9(7): 377–382.
  2. Wesołowski T. (2006): Lessons from long-term hole-nester studies in a primeval temperate forest. J. Ornithol., 148(S2): 395–405.
  3. Rutkowski P.: 2009. Natura 2000 w Leśnictwie, Ministerstwo Środowiska, Warszawa.
  4. Szujecki A. 1998. Entomologia leśna Tom I i II, PWRiL, Warszawa.

Nakład pracy studenta i punkty ECTS

Rodzaje zajęć studenta Średnia liczba godzin* przeznaczonych na zrealizowane rodzaje zajęć
Wykład 15
Ćwiczenia 40
Konwersatorium 5
Przygotowanie do zajęć 10
Czytanie wskazanej literatury 20
Przygotowanie pracy pisemnej 15
Przygotowanie projektu 20
Przygotowanie do zaliczenia 25
Łączny nakład pracy studenta
Liczba godzin
150
Liczba punktów ECTS
ECTS
6

* godzina (lekcyjna) oznacza 45 minut

Fundusze Europejskie, Rzeczpospolita Polska, Unia Europejska